Điểm nóng

eMagazine

"Thời gian vàng" để cứu doanh nghiệp

Chúng ta “cách ly y tế“ nhưng chúng ta phải “chung tay về cơ chế“ để thực sự đồng hành với doanh nghiệp, doanh nhân.

Doanh nghiệp xuất khẩu khu vực ĐBSCL trong kho đang trữ hàng triệu tấn gạo. Ảnh: Trung Chánh

Hơn 50% doanh nghiệp sẽ không thể trụ lại được trong thời gian 5,6 tháng tới và 80% doanh nghiệp khó trụ vững sau 12 tháng nếu dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp (theo kết quả khảo sát của VCCI) thì năm, sáu tháng tới chắc chắn sẽ là khoảng thời gian vàng để chúng ta có thể tiếp sức và giải cứu cho doanh nghiệp. 

Thứ nhất, Hội nghị trực tuyến của Chính phủ với các địa phương trong cả nước tổ chức vào ngày thứ sáu 10/4 với các quyết sách đồng bộ được đưa ra thực sự mang ý nghĩa tổng động viên các nguồn lực của xã hội cho mặt trận chống suy thoái kinh tế, duy trì tăng trưởng.

“Năm mũi giáp công “trên mặt trận chống suy thoái và phục hồi tăng trưởng có thể khái quát là: “Mở ngân sách, nới tiền tệ, đẩy đầu tư, nhanh cơ chế và khai thị trường".

“Mở ngân sách“ có các biện pháp: miễn, hoãn, giảm thuế, phí và các khoản phải nộp ngân sách của doanh nghiệp và người dân, trợ cấp trực tiếp cho các đối tượng khó khăn.

“Nới tiền tệ” bao gồm: tái cấu trúc các khoản nợ, giảm lãi suất, giảm chi phí và thủ tục cho vay, cung ứng kịp thời các nguồn tín dụng với chi phí rẻ hơn cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ và vừa.

“Đẩy đầu tư “ bằng các biện pháp: cấp tập giải ngân nguồn vốn đầu tư công, tham gia vốn của nhà nước vào các dự án đối tác công tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các cái dự án đầu tư kinh doanh của mọi thành phần kinh tế.

“Nhanh thể chế”: tập trung thực hiện các nhiệm vụ giải pháp để thúc đẩy cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp.

Thứ hai, phải khẳng định rằng, các mũi giáp công khá đồng bộ, toàn diện. Cả hệ thống chính trị vào cuộc để yểm trợ cho doanh nghiệp với tinh thần bảo vệ doanh nghiệp là bảo vệ nền kinh tế, bảo vệ lực lượng tiên phong trong cuộc chiến duy trì tăng trưởng, bảo đảm công ăn việc làm cho người lao động, bảo vệ nền tảng sức mạnh của nền kinh tế quốc gia.

Vấn đề còn lại là tổ chức thực thi. Thực thi phải nhanh, thực thi minh bạch, nhất quán và đồng bộ. Không chỉ bản thân chính sách mà thực thi cũng sẽ quyết định hiệu quả chuẩn chính sách !

Tôi có điều kiện gặp nhiều doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp, họ nói rằng, nghe chủ trương chính sách từ trên, nhất là những thông điệp quyết liệt của Thủ tướng, thì rất phấn khởi, nhưng khi gặp cán bộ ở cấp thực thi thì vẫn chưa thể yên tâm. Hỏi chủ trương có rồi sao không thực hiện, thì họ trả lời: "sếp nói vậy nhưng đã có hướng dẫn gì đâu, tiêu chí, quy trình đều chưa rõ...". Hiện tượng như vậy không phải là ngoại lệ.

Cho nên cùng với những chủ trương, chính sách thì việc thúc đẩy thực thi cần phải đặc biệt coi trọng và cũng cần phải được triển khai với tinh thần khẩn trương như chống dịch. Nhanh một ngày là doanh nghiệp có thể phục hồi, chậm một ngày doanh nghiệp có thể bị xóa sổ. Thủ tướng thì sốt ruột, doanh nghiệp như ngồi trên đống lửa, cơ quan công quyền thì ở đâu đó vẫn ung dung.

Trong những ngày qua khi cả nước và cộng đồng doanh nghiệp gồng mình chống đỡ để lo duy trì sản xuất kinh doanh, bảo đảm công ăn việc làm cho người lao động, nhưng ở một số địa phương vẫn có hiện tượng ngăn sông cấm chợ, buộc doanh nghiệp ngừng sản xuất, đóng cửa công trình, không cho người lao động về nhà máy, cấm xe vận chuyển vật tư, nguyên liệu... Rồi cho sản xuất nhưng cấm lưu thông, bắt đóng cửa kênh phân phối, vậy thì sản xuất làm gì ? không lẽ sản xuất để chất vào kho? Những cản trở này cần được dỡ bỏ.

Thứ ba, cũng cần khẳng định rằng, hỗ trợ tiền bạc, thuế, phí, tín dụng... là quan trọng, nhưng quan trọng hơn là những phản ứng khẩn trương, trương linh hoạt và có trách nhiệm của cơ chế và bộ máy để có thể tiếp sức cho doanh nghiệp.

Chúng ta “cách ly y tế" nhưng chúng ta phải “chung tay về cơ chế“ để thực sự đồng hành với doanh nghiệp, doanh nhân. Hoan hô Thủ tướng đã có quyết định điều chỉnh kịp thời và chính xác chủ trương cho phép xuất khẩu lương thực trong hạn mức, trên cơ sở tính toán kỹ nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Từ thực tiễn này, tôi cũng đề nghị Thủ tướng cho điều chỉnh ngay quyết định không cho phép xuất khẩu khẩu trang và quần áo bảo hộ y tế để giúp giải cứu ngành dệt may trong bối cảnh khó khăn này.

Theo phản ánh của các doanh nghiệp trong ngành, sản xuất khẩu trang đang là "cỗ máy in tiền" thời dịch bệnh. Công suất sản xuất khẩu trang của chúng ta là rất lớn, lớn hơn rất nhiều so với nhu cầu nội địa, đơn hàng thế giới tăng nhanh, nhưng quy định cấm xuất khẩu khẩu trang đang bó tay bó chân doanh nghiệp. Cần gỡ bỏ quy định này để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

Đối với quần áo bảo hộ và một số thiết bị vật tư y tế khác cũng cần phải tính toán giải quyết với tinh thần như vậy, dứt khoát phải ưu tiên bảo đảm yêu cầu trong nước , nhưng cũng tận dụng tối đa cơ hội xuất khẩu ra thị trường thế giới. Đừng để doanh nghiệp ta lỡ cơ hội vì rào cản cơ chế .

Tình trạng cũng tương tự trong các ngành sản xuất thiết bị vật tư y tế khác . Với những kết quả trong phòng chống dịch bệnh xuất sắc của nước ta, cơ hội cho phát triển ngành công nghiệp này trong đại dịch và cả sau đại dịch là không hề nhỏ. Đề nghị Chính phủ xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu các mặt hàng này.

Thứ tư, thời dịch cũng phải khẩn trương như thời chiến, doanh nghiệp nói với tôi rằng, ở cấp độ kinh doanh, quyết định của lãnh đạo doanh nghiệp phải... trong nốt nhạc. Chúng ta đang trong "thời gian vàng" để kiểm soát dịch bệnh và cũng đang trong thời gian vàng để hỗ trợ doanh nghiệp trụ vững, vượt khỏi khó khăn.

Tiếp sức bằng nguồn lực, tiếp sức bằng thể chế. Tiếp xúc bằng nguồn lực là hữu hạn, tiếp sức bằng thể chế, bằng niềm tin là vô hạn. Cộng đồng doanh nghiệp mong rằng cải cách thể chế sẽ được đầy mạnh trong những tháng tới đây để yểm trợ và làm bệ đỡ cho doanh nghiệp vượt qua đại dịch và chuẩn bị tâm thế cho giai đoạn phục hồi và phát triển sau này.

Trong thời đại dịch, trọng tâm công tác của Chính phủ vẫn phải là thể chế, không vì những chỉ đạo thường ngày mà sao nhãng chức năng cốt lõi.

Thế giới sẽ khác đi, các chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ được định hình lại. Chiến tranh, dịch bệnh, công nghệ... sẽ biến đổi thế giới này. Chuẩn bị tâm thế và nền tảng cho việc vượt vượt qua thách thức và tận dụng cơ hội phục hồi kinh tế sau khủng hoảng là việc cần làm ngay trong những tháng sắp tới đây.

Thứ năm, tôi rất hoan nghênh Chính phủ đã nêu những yêu cầu cải cách tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong từng ngành và lĩnh vực trong dự thảo nghị quyết của hội nghị trực tuyến vừa rồi. Ngoài những chính sách cụ thể và chính phủ cũng đã nhấn mạnh hai nhiệm vụ quan trọng tổng quan xuyên suốt:

Một là, là tập trung thực hiện các cái giải pháp tại nghị quyết 02 /NQ/C của chính phủ về cải thiện cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Hai là, rà soát các vướng mắc, xung đột, bất hợp lý về thể chế nhất là về đầu tư kinh doanh để tháo gỡ khó khăn kịp thời cho doanh nghiệp.

Chúng tôi hy vọng trong điều kiện dịch bệnh diễn biến khó lường, chúng ta có thể không đạt được chỉ tiêu tăng trưởng, nhưng những chỉ tiêu về cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh thì nhất thiết phải hoàn thành và hoàn thành vượt mức. Đây là thời điểm thích hợp cho sự đồng thuận để vượt lên.

Cuối cùng, với những kết quả tích cực đạt được trong kiềm chế dịch bệnh COVID -19 trong những tuần qua, 15/4 tới có thể là thời điểm thích hợp để Chính phủ có thể nới lỏng các biện pháp cách ly xã hội để chuyển sang trạng thái giãn cách xã hội, theo quy định của ngành y tế, để có thể khôi phục phần lớn các hoạt động sản xuất kinh doanh, trừ một số lĩnh vực như vui chơi, giải trí, hành lễ tôn giáo...). Tiếp tục hạn chế nhập cảnh, đóng đường mòn, lối mở... Thực hiện kinh doanh an toàn, tuân thủ các yêu cầu về phòng chống dịch bệnh - sống chung với COVID -19 là phương thức kinh doanh trong thời đại dịch.

Vì nguy cơ lây nhiễm COVID -19 rất khác nhau giữa các ngành, các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp, nên cần có những điều kiện và kịch bản ứng xử khác nhau.

Giải pháp là cần xây dựng bộ chỉ số rủi ro lây nhiễm để có thể phân loại và áp dụng các kịch bản ứng xử. Ví dụ nguy cơ lây nhiễm cao (ví dụ trên 80%) thì kiên quyết ngưng hoạt động. Nguy cơ lây nhiễm thấp hơn thì tùy từng cấp độ mà được tiếp tục sản xuất kinh doanh nhưng phải áp dụng những biện pháp phòng ngừa và kiểm soát rủi ro phù hợp theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Sáng kiến của thành phố Hồ Chí Minh về mô hình này có thể có thể nghiên cứu áp dụng trong cả nước. 

“Cuộc chiến” để chống suy thoái, duy trì tăng trưởng chắc chắn sẽ kéo dài và sẽ cam go không kém cuộc chiến để phòng chống dịch. Sự phối hợp, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, của các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp sẽ quyết định thắng lợi của chúng ta.

Để có được một cơ chế thường xuyên phối hợp các mũi giáp công để duy trì tăng trưởng và phục hồi kinh tế nhằm đạt hiệu quả cao giống như trong công tác phòng chống dịch bệnh, tôi đề nghị Chính phủ cho thành lập ngay Ban chỉ đạo và Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp duy trì tăng trưởng và phục hồi kinh tế. Thủ tướng Chính phủ nên đảm nhiệm vai trò Tổng tư lệnh - trưởng ban chỉ đạo của chiến dịch này. Và vì, đây là Ban chỉ đạo và Tổ công tác phục hồi kinh tế và trợ giúp doanh nghiệp nên tôi đề nghị có đại diện các hiệp hội doanh nghiệp tham gia.

TS Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI

Bình luận